Obniżona koncentracja - powszechny objaw
W dzisiejszych czasach, gdy technologia i liczne bodźce wokół nas ciągle przyciągają naszą uwagę, warto zastanowić się nad tym, jakie wyzwania związane z koncentracją stają przed najmłodszymi uczestnikami społeczeństwa – dziećmi w przedszkolu.
Badania przeprowadzone na temat koncentracji u dzieci, przynoszą ciekawe i często zaskakujące wnioski, które rzutują na sposób, w jaki dzieci uczą się i rozwijają w przedszkolach a później w szkole.
Według ostatnich badań, coraz więcej dzieci w wieku przedszkolnym ma obniżony poziom uwagi na jednym zadaniu w stosunku do tych samych badań jeszcze 10 lat temu. To zjawisko budzi zrozumiałe obawy, gdyż zdolność koncentracji u dzieci stanowi fundament efektywnego uczenia się i rozwoju poznawczego.
Przyjrzymy się bliżej temu problemowi, omawiając jakie mogą być przyczyny tej sytuacji oraz jak rodzice i nauczyciele mogą pomóc w rozwijaniu tych umiejętności, by zapewnić dzieciom solidne podstawy do dalszego rozwoju.
Przyczyny obniżonej koncentracji
Istnieje wiele czynników, które wpływają na problem spadku koncentracji u dzieci, a przedszkole jest szczególnym miejscem, gdzie obniżona koncentracja u dzieci się uwidacznia.
Po pierwsze, intensywny rozwój technologii i dostęp do wirtualnych bodźców przekształca nasze życie jak i życie dzieci. Przed ekranem tabletu czy telewizora przedszkolak może znaleźć bardziej kuszący „świat” niż skupienie się na zadaniu na kartce papieru. Nauczyciele przedszkola często muszą konkurować z elektronicznymi rozrywkami o uwagę najmłodszych.
Po drugie, rodzice często zapewniają swoim dzieciom wiele atrakcji pozalekcyjnych, co może prowadzić do przeciążenia ich systemu nerwowego.
W przedszkolu również, gdzie nauka i zabawa powinny iść w parze, brak czasu na relaks i spontaniczne odkrywanie w czasie wolnym może wpływać na zdolność koncentracji u dzieci.
Dlatego tak ważne jest, by zachować zdrową równowagę między czasem jakościowo dobrym a tym, zorganizowanym w przebodźcowanym środowisku.
Po trzecie, wszechobecna ekspozycja na bodźce może powodować nadmierną stymulację u dzieci. W przedszkolu, gdzie jest wiele dzieci i różne bodźce, koncentracja może być trudniejsza, szczególnie dla tych, którzy są wrażliwi na otoczenie.
Jak temu zaradzić - praca z koncentracją u dzieci
Koncentracja dzieci w wieku przedszkolnym, jeśli nie wynika z innych zaburzeń, bądź deficytów rozwojowych, jest umiejętnością, którą można rozwinąć poprzez odpowiednie zadbanie o komfort malucha a jeśli to konieczne właściwe ćwiczenia.
Przedszkolak koncentruje się lepiej, jeśli czuje się lepiej
- Dystraktory – to wszelkiego rodzaje bodźce, które odciągają naszą uwagę od tego, na czym chcemy być skupieni, np. hałas, nieład estetyczny wokoło, włączona muzyka itp.;
- Motywacja i pozytywne nastawienie – warunek konieczny do włożenia wysiłku w realizację zadania;
- Przerwy – nawet krótki odpoczynek pozwoli na efektywniejszy powrót do zadania;
- Sen – kiedy jesteśmy wyspani i wypoczęci, osiągamy lepsze efekty;
- Dieta – należy pamiętać o zdrowym odżywianiu i piciu odpowiedniej ilości wody.
Zabawa na koncentrację
Istnieje wiele pomocy dydaktycznych, dzięki którym możemy wydłużać skupienie uwagi u dziecka. Są to na przykład:
- puzzle
- memory
- sudoku
- domino
- gry typu znajdź różnicę
- odwzorowywanie i kalambury
- rymowanki, wyliczanki
- rozwiązywanie krzyżówek, rebusów
- gry „papierowe” – statki, kółko i krzyżyk, państwa-miasta
- zabawy typu labirynt, które przy okazji rozwijają grafomotorykę
A jeśli chcemy wykorzystać nowe technologie są takie strony edukacyjne, na których możemy ćwiczyć skupienie uwagi, np. http://www.superkid.pl/koncentracja-uwagi-cwiczenia
A na koniec parę naszych inspiracji
Nie bylibyśmy sobą, gdybyśmy nie podali paru inspiracji na zabawy w grupie przedszkolnej. Wkońcu w tym się specjalizujemy:-)
Odgadywanie kształtów
Rysujemy (nauczyciel lub inny kolega) na plecach dziecka figury geometryczne lub proste obrazki. Dziecko ma za zadanie odgadnąć lub narysować obrazek na kartce.
Powtarzanie usłyszanego rytmu
Dziecko ma za zadanie wysłuchać rytmu zademonstrowanego przez nauczyciela (za pomocą klaśnięcia, cymbałka, bębenka…) a następnie wystukać go samodzielnie.
Jak wyglądam
Dzieci siadają plecami do siebie. Teraz kolejno, raz jedna, raz druga osoba, opisuje jak najdokładniej, jak jest ubrana osoba siedząca za jej plecami (jaki ma kolor bluzki, jaki wzór jest na swetrze itd.). Potem odwracają sie i sprawdzają jak im poszło, bądź wykonują ćwiczenie jeszcze raz.
Gabinet luster
Jedno dziecko wychodzi z sali. Reszta wybiera „lidera”, który bedzie dyktował bardzo dyskretnie gesty i ruchy, które cała reszta musi powtarzać. Zadaniem osoby wybranej jest odgadnięcie, kto jest liderem (zabawa kształci też spostrzegawczość, panowanie nad emocjami).
Bile - wizualizacja
Nauczyciel mówi powoli, a dzieci w wyobraźni tworzą obraz: Wyobraź sobie żółtą bilę … Po jej lewej stronie umieść niebieską, a po prawej czerwoną… Między żółtą a niebieską umieść fioletową… Na prawo od czerwonej pomarańczową… itd. Zadaniem dzieci jest odtworzenie kolejności bil od lewej do prawej. Zamiast bil mogą to być przedmioty, np. gitara, dzbanek, koń itd. Rozwijamy koncentrację, ale i pojemnośc pamięci.
Małe podsumowanie...
choć temat jest szeroki a możliwości pracy nad koncentracją u dzieci jest nieskończenie wiele, warto go podsumować w paru słowach.
Brak koncentracji u dzieci w przedszkolu jest ostatnio wyraźnie obserwowalny.
Stanowi nie lada wyzwanie dla nauczycieli, ale wymaga też uwagi i zrozumienia zarówno ze strony nauczycieli jak i rodziców. To w końcu my jesteśmy odpowiedzialni za świat, w którym żyją.
Nie jest to problem jednoznacznie związany z przedszkolem bądź szkołą, ale to w nich często po raz pierwszy staje się widoczny.
Warto pamiętać, że umiejętność koncentracji bezsprzecznie pomaga w nauce i życiu. Dlatego rodzice, nauczyciele i placówki przedszkolne mają znaczącą rolę we wspieraniu rozwoju tej umiejętności u najmłodszych.
Dostarczanie odpowiednich bodźców, zachęcanie do spędzania czasu na aktywnościach rozwijających koncentrację i tworzenie spokojnego otoczenia to ważne kroki w tej podróży. Dzięki naszemu zaangażowaniu i zrozumieniu, możemy pomóc dzieciom w rozwijaniu zdolności koncentracji, co z kolei wpłynie pozytywnie na ich przyszłość i rozwój.
Katarzyna Kosakowska
